Lucerna – niedoceniony surowiec leczniczy

Lucernę kojarzymy zwykle tylko z paszą dla zwierząt. Tymczasem ma ona niezwykłe właściwości lecznicze, wykorzystywane od lat w medycynie ludowej.

lucerna

Lucerna siewna Medicago sativa – alfalfa
jest byliną o wysokości 30-90 cm. Posiada liście złożone z 3 odwrotnie jajowatych listków, a kwiatostany podłużnie jajowate. Same kwiaty, jak wskazuje nazwa rodziny, są motylkowate, o koronie fioletowej, z ciemniejszymi żyłkami. Łodyga jest wzniesiona prawie naga.

Z Iranu
Pochodzi z Persjii (Iranu), do Europy przywiózł ją Aleksander Wielki, który docenił jej wartość jako… paszy dla koni. Była także znana i używana ze względu na swe właściwości w Chinach. Kiedyś była tylko rośliną uprawianą, obecnie zdziczała z uprawy i występuje jako chwast w różnych uprawach, prócz tego na przydrożach, ugorach i nieużytkach. Długo utrzymuje się na wybranych stanowiskach. Przekształca ubogie pastwiska w wartościowe obszary rolnicze. Z pól lucerny pozyskuje się doskonałej jakości miód.
Alfalfa z arabskiego znaczy ojciec, co prawdopodobnie ma związek z nadzwyczajnym działaniem wzmacniającym i leczniczym rośliny. Już łacińska nazwa Herba medica wskazuje na jej lecznicze właściwości.
Lucernę wykorzystuje się także w kuchni. Liście jada się surowe lub podgotowane na jarzynę, a podkiełkowane nasiona nadają sałatkom słodkiego smaku zielonego groszku.

Bogactwo zastosowań
Nadziemne części rośliny są bogate w beta karoten, witaminy B, C, D, E, P i K oraz sole mineralne, takie jak potas, żelazo, wapń, magnez, mangan, krzem i fosfor. Dzięki wysokiej zawartości chlorofilu, lucerna ma także działanie odtruwające i zapobiega nowotworom układu trawienia. Z powodzeniem może być stosowana w zaburzeniach przewodu pokarmowego – wzdęciach, wrzodach, braku apetytu. Dzięki swym właściwościom alkalizującym, które zawdzięcza obecności węglanu magnezu, stosowana jest w leczeniu wrzodów trawiennych.
Lucerna wspomaga wchłanianie i przyswajanie węglowodanów, białka, wapnia, żelaza i innych pierwiastków śladowych. Działa szczególnie korzystnie na osoby w starszym wieku, wzmacnia system immunologiczny, spowalnia proces starzenia się, zwiększa siłę życiową, wydolność fizyczną, zapewnia lepszy sen. Wspomaga leczenie ostrego i przewlekłego zapalenia pęcherza moczowego lub prostaty, zmniejsza też bóle reumatyczne i wspomaga laktację (wydzielanie mleka). Udowodniono, że dzięki spożywaniu preparatów z lucerny, wzrasta ilość hemoglobiny we krwi.
Ponieważ lucerna zawiera duże dawki witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, dłuższa kuracja może spowodować ich kumulację. Dlatego po 2-3 miesiącach należy zrobić przerwę. Osoby zażywające leki zmniejszające krzepliwość krwi (tzw. antykoagulanty) nie powinny bez konsultacji z lekarzem stosować preparatów lucerny – ze względu na dużą zawartość witaminy K. Bardzo ważną grupą ciał czynnych, zawartych w korzeniach lucerny, są saponiny triterpenowe. Są to głównie glikozydy kwasu medikagenowego, zanowego, sojasapogenolu E oraz bajogeniny. Posiadają one bardzo silne właściwości przeciwbakteryjne oraz przeciwgrzybicze. Fungitoksyczne działanie saponin lucerny wynika z ich interakcji ze związkami sterolowymi komórki grzybiczej. Udokumentowano również in vitro hamujące działanie jednej z saponin lucerny, oczyszczonego glukozydu kwasu medikagenowego, na wzrost ludzkiego dermatofita Trichophyton mentagrophytes (Śpiewak i wsp. 1999) oraz patogennego grzyba pleśniowego Scopulariopsis brevicaulis (Śpiewak i wsp. 1999). Saponiny obniżają ponadto poziom cholesterolu, bez zmiany poziomu cholesterolu frakcji HDL, obniżają jelitową absorpcję cholesterolu, podwyższają wydzielanie steroidów i kwasów żółciowych, chronią przed arteriosklerozą i pobudzają regresję miażdżycy. Z części nadziemnych lucerny siewnej wydzielono 22 związki flawonoidowe, będące glikozydami apigeniny, luteoliny, trycyny, metylotrycetyny i chryzoeriolu. Składnikiem cukrowym, występującym we wszystkich związkach, jest kwas glukuronowy. Część glikozydów acylowana jest kwasem ferulowym, p-kumarowym i synapowym. Zawartość flawonoidów jest wysoka i waha się w granicach 16-49 mg/g suchej masy. Porównanie zawartości flawonidów w pokosach lucerny wskazuje, że najwyższa ich zawartość występuje w pokosie drugim, zbieranym w lipcu. Frakcje flawonoidowe posiadają silne właściwości przeciwutleniające. Wyciąg z lucerny łagodzi nieprzyjemne objawy okresu przekwitania. Duże znaczenia ma tu wysoka zawartość izoflawonów, jak genisteina i daidzeina, o działaniu estrogennym.

W medycynie ludowej
lucerna stosowana jest w leczeniu cukrzycy. Spożywana w ilości 62,5 g/kg oraz dodawana do wody (2,5 g/l), redukuje hipoglikemię myszy. Wodny ekstrakt lucerny (1 mg/ml) stymuluje transport 2-deoxy-glukozy, utlenianie glukozy i przekształcanie glukozy w mięśniach brzusznych myszy.

Dodatek do żywności
Po zakończonych sukcesem próbach z ekstraktami z soi, dietetycy postanowili wprowadzić jako dodatek do żywności ekstrakt z lucerny. Eksperyment objął swym zasięgiem Meksyk i Nikaraguę. Objęto kontrolą medyczną 200 dzieci i matek z rodzin ubogich, dotkniętych anemią. W ciągu 3 miesięcy u ponad 85% przypadków poziom hemoglobiny podniósł się do normalnego. Stwierdzono również, że dzieci mają lepsze wyniki w nauce, zwiększa się frekwencja w klasach, dzięki obniżeniu zachorowalności na dziecięce choroby lub skrócenie czasu ich trwania. Zaobserwowano także zwiększenie się apetytu, zmniejszenie zmęczenia, likwidację problemów ze skórą, poprawę wzroku, ustąpienie bólów głowy oraz bezsenności. Różne infekcje oddechowe stały się mniej poważne i trwały krócej.
Regularne przyjmowanie ekstraktu z lucerny przyczyniło się do podniesienia ogólnego stanu zdrowia u osób cierpiących na grypę, zapalenie migdałków, cukrzycę, artretyzm, bronchit, zapalenie płuc, alergię, astmę, gruźlicę. Wyniki tych badań oraz wielokierunkowe badania fitochemiczne, także inne, dotyczące właściwości farmakologicznych substancji naturalnych obecnych w lucernie siewnej, sprawią, że ta roślina, znana i stosowana jako lek już od starożytności, znajdzie swoje miejsce zarówno w diecie, jak i w lecznictwie.

prof. dr hab. Kazimierz Głowniak
mgr farm. Jarosław Widelski
mgr farm. Krystyna Skalicka-Woźniak

 

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s